Van Epos tot Opus; de schrijvers

Homerus
Homerus was een Griekse dichter en verhalenverteller, die leefde rond ca. 800 - ca. 750 v. Chr. Hij werd geboren op het eiland Chios. Behalve dat hij blind was, is er niets over zijn persoon en leven bekend. Ook zijn tijd en de omstandigheden waarin hij leefde blijven grotendeels in nevelen gehuld. Een logische gevolgtrekking uit het feit van zijn handicap kan zijn dat hij om de kost te verdienen verhalen verzamelde; die liet hij waarschijnlijk door iemand anders opschrijven, maar zeker is dat niet. De Ilias en de Odyssee, zijn belangrijkste werken en tevens de oudst bekende en bewaarde literaire werken van de Griekse letterkunde, zijn epische vertellingen in dichtvorm. Ze beschrijven elk vanuit een hele andere invalshoek de strijd om Troje, een stad in het noordwesten van Klein-Azië. Deze oorlog bestond reeds in de vorm van vele Trojaanse heldensaga. De Ilias (zo genoemd naar de andere naam van Troje, Ilion) beschrijft vooral de aanleiding tot de strijd (de schaking van Helena, de dochter van Leda en Zeus, gehuwd met koning Menelaos van Sparta door Paris, de zoon van koning Priamus van Troje), de veldtocht onder leiding van Agamemnon en gebeurtenissen tijdens het beleg, waaronder Achilles en zijn wraak op Hector.
Er is een korte samenvatting van de Ilias opgenomen in het programma.

Ida Gerhardt
Dichteres Ida Gerhardt werd in 1905 geboren in Gorinchem. Haar vader was directeur van de ambachtsschool. Ida volgde het Erasmiaans gymnasium in Rotterdam. Hier was zij een leerling van de dichter Leopold, door wie haar werk beïnvloed is. Gerhardt studeerde klassieke talen en promoveerde in 1942 op een gedeeltelijke vertaling van 'rerum natura' van Lucretius. Ze studeerde in Leiden en enige tijd in Utrecht. Ze woonde tot 1951 in Kampen en werkte aan het gymnasium. Henk van Ulsen heeft les van haar gekregen. In 1951 verhuisde ze naar Bilthoven. Hier werkte ze als lerares klassieke talen aan de Werkplaats van Kees Boeke. Later verhuisde ze naar Eefde. Haar werk is eenvoudig, maar technisch heel knap en uiterst vormvast. In haar vroegste werk vallen vooral de natuurgedichten (bijen) op.
Henk van Ulsen brengt de gedichten Rouw en Dertig eeuwen.
Uit : Verzamelde gedichten. Amsterdam, Athenaeum-Polak & Van Gennep, 1980.

Vasalis
De dichteres Vasalis, wiens werkelijke naam Margaretha Droogleever Fortuyn-Leenmans is, werd op 13 februari 1909 in Den Haag geboren. Haar Latijnse pseudoniem ontleende ze aan haar meisjesnaam. Ze studeerde medicijnen te Leiden, vervolgens antropologie, en specialiseerde zich ten slotte in de psychiatrie en neurologie. Aanvankelijk werkte Vasalis als arts te Amsterdam, later als kinderpsychiater in Assen en Groningen. Vasalis debuteerde in 1940 met de novelle Onweer. Direct daarna verscheen haar eerste dichtbundel Parken en woestijnen (1940), waarvoor zij in 1941 de Van der Hoogtprijs kreeg. In 1947 verscheen de bundel De vogel Phoenix en in 1954 Vergezichten en gezichten. Van het begin af aan is haar poëzie een grote belangstelling ten deel gevallen die resulteerde in een voor poëzie groot aantal herdrukken. De dichter zoekt naar de samenhang, de harmonie in die chaotische werkelijkheid en tracht de eenheid te herstellen door het leggen van verbanden. Om deze reden werd Vasalis' poëzie wel gekenmerkt als neosymbolistisch.
Van Vasalis klinkt het gedicht Aan een boom in het Vondelpark. Uit: Vergezichten en gezichten. Van Oorschot, 1954

Gerrit Kouwenaar
De dichter Gerrit Kouwenaar werd geboren te Amsterdam op 9 augustus 1923. Hij bracht tijdens de bezetting zes maanden door in Duitse gevangenissen, en werd na de oorlog bedrijvig in de journalistiek. Kouwenaar was lid van de Experimentele Groep in Holland en de Nederlandse vleugel van Cobra, tevens was hij redacteur van ‘Podium’ en ‘De Gids`.
Hij heeft zich ontwikkeld tot een van de meest invloedrijke naoorlogse Nederlandse dichters, met een kenmerkende eigen verstechniek en beeldtaal, waarmee hij de lezer diep weet te raken.
Zijn werk is bekroond met de Jan Campertprijs in 1962, de Poëzieprijs van de Gemeente Amsterdam in 1964, de Henriëtte Roland Holstprijs in 1967, de P.C. Hooftprijs in 1970, de Prijs der Nederlandse Letteren in 1989 en de VSB-poëzieprijs in 1997. Tevens kreeg hij in 2003 van de jury van de VSB-poëzieprijs een aparte vermelding voor zijn bundel Totaal witte kamer.
Naast zijn oorspronkelijk oeuvre staan talrijke vertalingen van toneelstukken op zijn naam, o.a. van Brecht, Dürrenmatt, Hochhuth, Weiss, Kroetz, Sartre, Tennessee Williams, Stoppard, Osborne en Pinter. Voor deze vertalingen kreeg hij in 1967 de Martinus Nijhoffprijs.
Henk van Ulsen brengt delen uit zang 1 en zang 2 van Drie Heldenzangen.
Uit : Volledig volmaakte oneetbare perzik. Amsterdam, Querido, 1978.

Pierre Louÿs
De franse schrijver Pierre Louÿs (1870-1925), classicus en erudiet van de oude stempel, vestigde omstreeks 1892 zijn naam in de letteren met een vertaling van de gedichten en epigramrnen van Meleagros. Ruim een jaar daarna publiceerde hij zijn bewerking van het complete werk van de tot dan toe onbekende grieks-phoenicische dichteres Bilitis. De Zangen van Bilitis (bij archeologische naspeuringen gevonden in een grafkelder) sloegen om hun poëzie, maar ongetwijfeld ook om de zoete decadentie van de lesbische en promiscue accenten, onmiddellijk aan bij het fin de siècle-publiek èn bij de critici. Toen uitkwam dat Bilitis een uitvinding van Pierre Louÿs zèlf was, hadden veel wetenschappelijke en literaire commentatoren een moeilijk ogenblik en velen van hen hebben Louÿs zijn meesterlijke mystificatie nimmer vergeven. Het publiek had er minder moeite mee. Louÿs had zijn Bilitis zoveel leven meegegeven, dat het lezende publiek het verhaal van de mystificatie naast zich neerlegde en in Bilitis bleef geloven.
Henk van Ulsen brengt de gedichten in een vertaling van Ernst van Altena. Uit: Zangen van Bilitis. Hilversum, Goosens, 1981.

Belcampo
De Nederlandse schrijver Belcampo (1902-1990) werd in Naarden geboren als Herman Pieter Schönfeld Wichers. De vader van Belcampo was notaris. Belcampo studeerde rechten in Amsterdam. Hij zwierf enkele jaren door Europa en ging na terugkomst in Nederland werken op een notariskantoor. Van 1937 tot 1949 studeerde hij vervolgens medicijnen. Hij was huisarts in Bathmen en vanaf 1967 studentenarts in Groningen. Hij debuteerde in 1923 in het studentenblad Propria Cures. Als schrijver nam Schönfeld Wichers het pseudoniem Belcampo aan, dat een letterlijke vertaling van Schönfeld in het Italiaans is. In 1935 verscheen zijn eerste bundel: Verhalen. Zijn beroemdste verhaal is Het grote gebeuren (1958), dat zich afspeelt in het stadje Rijssen op de dag van het Laatste Oordeel. Het verhaal werd door Jaap Drupsteen in 1975 voor de televisie bewerkt.
Belcampo schreef een omvangrijk oeuvre van fantastisch-romantisch proza. De auteur schreef ook over Nederlandse schilderkunst en verzorgde de rubriek Op de praatstoel in het Haarlems Dagblad. Belcampo werd in 1960 onderscheiden met de cultuurprijs van de stad Groningen en in 1983 met de Tollensprijs. Belcampo had kostelijk dwaze invallen, hij schreef met bluf en overtuiging, hij deinsde ook voor het onwaarschijnlijke niet terug, hij kietelde op de juiste plaats.
Henk van Ulsen brengt een eigen bewerking van het verhaal Bekentenis. Uit: Bevroren Vuurwerk. Querido, 1963