Het Achilles sextet
van Hans Kox
Het Achilles Sextet van Hans Kox
is gebaseerd op een deel van het laatste hoofdstuk uit de Ilias
van Homerus. Beschermd door een door de god Hephaestus gesmede
wapenrusting, doodde Achilles zijn tegenstander Hector. Vervolgens
bond hij diens lijk achter zijn strijdwagen en sleurde het rondom
Trojes muren. Koning Priamus van Troje, de vader van Hector,
smeekt Achilles om het lijk van van zijn zoon en weet hem te
bewegen dit vrij te geven voor een passende begrafenis.
Het eerste deel van dit werk, The Night-Meeting,
heeft de smeekbede van koning Priamus als thema. Priamus komt
bij Achilles smeken om het lichaam zijn zoon. Een indrukwekkende
klaagzang van een oude man die zich nog slechts schuifelend
kan voortbewegen.
Het tweede deel, Those man-murdering hands,
gaat over de strijd tussen Hector en Achilles maar verbeeldt
ook het moorden en de oorlog in het algemeen.
In het derde deel, Supper,
gebruiken Achilles en Priamus de maaltijd. In dit meest luchtige
deel is er sprake van een soort verzoening tussen deze twee
heren. Toch krijgt Achilles tijdens de maaltijd een driftaanval
en dreigt hij Priamus te doden. Het zijn de goden die hem hiervan
weten te weerhouden.
Deel vier is getiteld Doom. In dit deel bespreken
de heren hun onvermijdelijk lot. Ook zij zullen sneuvelen. Priamus
zal worden gedood door de zoon van Achilles terwijl Achilles
op zijn beurt zal sneuvelen omdat hij door Paris in zijn spreekwoordelijke
hiel wordt geschoten. Doom is een deel vol dreiging en
noodlotsklanken.
Deel vijf, getiteld The Truth of Life, verklankt
de onafwendbare dreiging van het noodlot en de getrouwheid aan
het leven čn de dood.
De Six Épigraphes Antiques van Claude
Debussy
De Six Épigraphes antiques van Claude
Debussy zijn gebaseerd op (proza) gedichten van Pierre
Lou˙s; de Chansons de Bilitis. Lou˙s had het zo voorgesteld
alsof hij deze gedichten had vertaald uit het klassieke Grieks.
De gedichten hebben een sensuele, erotische inhoud.
Drie van deze gedichten zijn eerder al door Debussy op muziek
gezet onder de naam Chansons de Bilitis, maar de Six
Épigraphes antiques (Zes antieke tekeningen) waren
bedoeld voor een huisconcert. Daar zouden zes gedichten van
Pierre Lou˙s worden voorgedragen, vergezeld van een reeks tableaux
vivants op muziek van Debussy, waarbij de dansers en danseressen
naakt of gekleed in doorzichtige gewaden zouden zijn. Er werd
(in 1914) nogal geprotesteerd tegen deze uitvoering, maar de
opvoering ging door. Er kwamen gunstige reacties op: de muziek
bij de voorstelling werd beschreven als "gracieus" en "ingenieus
archaďsch".
De Zes antieke tekeningen hebben de volgende onderwerpen:
Pour invoquer Pan, dieu du vent d'été (= Om Pan, de god van
de zomerwind op te roepen)
Pour un tombeau sans nom (= Voor een graf zonder naam)
Pour que la nuit sois propice (= Opdat de nacht genadig, gunstig
is)
Pour la danseuse aux crotales (= Voor de danseres met de ratelslangen)
Pour l'égyptienne (= Voor de Egyptische)
Pour remercier la pluie au matin (= Om 's ochtends de regen
te bedanken)
Elk van deze delen is gebaseerd op een gedicht van Pierre Lou˙s.
Opdrachtwerk Bekentenis
van Hans Eijsackers, naar het gelijknamige
verhaal van Belcampo
Hans Eijsackers heeft, speciaal voor
dit programma, opdracht gekregen een werk te componeren dat
is gebaseerd op het verhaal Bekentenis van Belcampo:
Een man stapt in de trein en denkt zichzelf te zien zitten;
iemand die in uiterlijk, gebaren en manier van praten exact
zijn dubbelganger is, alleen blijken hun levensstijlen mijlenver
uit elkaar te liggen. De één een vrijgezelle flierefluiter,
de ander een ambtenaar met een prachtige vrouw en schatten van
kinderen. Jaloers op elkaars bestaan besluiten ze van leven
te wisselen en elkaar een jaar later op dezelfde plek weer te
ontmoeten. Uiteindelijk vinden ze een voor iedereen uiterst
bevredigende manier om hun verblijf op aarde in te richten...
Dit absurde gegeven, gecombineerd met de humor waarmee Belcampo
vertelt, biedt Henk van Ulsen ruim gelegenheid om in zijn eentje
meerdere persoonlijkheden uit te beelden, terwijl de situaties
zowel realistisch als abstract muzikaal vorm krijgen, gebruikmakend
van alle (on)mogelijkheden die het instrumentarium van het Hexagon
Ensemble in huis heeft. De spreekstem staat hierbij niet op
apart als verteller, maar de veelzijdige Henk van Ulsen is als
ensemblelid opgenomen in het muzikale geheel.