 |
|
||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||
 |
|
||||||||||||||
Duits programma
Friedrich Witt werd op 8 november 1770 in Hallenbergstetten (bij Bad Mergentheim) geboren en is een maand ouder dan Ludwig van Beethoven. In 1790 werd hij aangesteld als violist in de kapel van de vorst van Oettingen-Wallerstein, een jaar nadat Antonio Rosetti dit uitstekende orkest had verlaten. Tussen 1796 en 1802 maakte Witt uitgebreide reizen. In 1802 schreef hij het oratorium der leidende Heiland. Met dit werk had hij zoveel succes dat hij tot 'Kapellmeister der bischöflichen Kapelle' benoemd werd. Vanaf 1814 tot zijn dood in januari 1836 was hij als kapelmeester aan het Würzburger Theater verbonden. Zijn werken omvatten talloze opera's, oratoria, symfonieën, cantates en kamermuziek, waaronder het prachtige Kwintet in Es. Paul Hindemith startte met zijn Kammermusik een totaal nieuwe manier van muziek maken dan in het Duitsland van 1922 gebruikelijk was. Min of meer parallel met Stravinsky stapte hij als 27-jarige uit de symfonische traditie: hij liet het orkestrale apparaat voor wat het was en schreef voor een kleine groep musici. De bezetting van zo'n groepje is min of meer vergelijkbaar met de jazz- en dansmuziekbandjes die in de jaren twintig ook in Duitsland hun intrede hadden gedaan. Het is niet toevallig dat Hindemith, op zoek naar vitale helderheid, een ritmische muziek componeerde die zich vrijelijk bedient van jazz-, zigeuner- en klassieke invloeden. Het Kwintet in c opus 52 van Ludwig Spohr heeft een virtuoze pianopartij, zonder de indruk te wekken dat de pianist een solistenrol speelt. Spohr componeerde het Kwintet om zijn vrouw Dorette, die door haar slechte gezondheid haar instrument harp niet meer kon besplen, aan de piano te krijgen. Hij slaagde hierin: bij de première in 1820 speelde Dorette de pianopartij. Op enkele punten week Spohr in zijn kwintet af van het model dat Mozart en Beethoven hadden gebruikt. Opus 52 is vierdelig en niet driedelig, zoals de twee eerdere kwintetten en bovendien werd de hobo vervangen door de fluit. Met Mozarts muziek heeft het werk uit 1820 gemeen dat het pure kamermuziek is met een pianopartij die weliswaar uiterst virtuoos is, maar die desondanks niet de indruk wekt van een solo-concert zoals bij Beethoven. Net als KV 452 heeft Spohrs opus een krachtige opening. Hierin laten de vijf instrumenten gelijk het hoofdthema horen. Aansluitend volgt een briljant allegro dat in stijl soms herinnert aan Hummel. Nu eens wordt de piano met soli afgezet tegen de blazers, dan weer krijgt hij een meer ondersteunende rol. Meer dan tien minuten lang weet Spohr de vaart erin te houden en een aantrekkelijke vitaliteit aan het geheel te geven. Hoogtepunt ook hier is het kleurrijke en sfeervolle langzame deel, dat iets heeft van een nocturne. Anders dan bij Mozart en Beethoven klinkt voor de finale nog een menuet. Alleen door de naam herinnert dit deel aan de achttiende-eeuw, want wat we hier horen lijkt vooruit te lopen op de gracieuze en bedachtzame scherzi die Brahms in zijn symfonieën plaatste. Het deel heeft nog een klassiek trio, dat vreemd genoeg vrijwel helemaal aan de piano werd toebedeeld. De levendige finale rondt dit gave stuk kamermuziek op overtuigende wijze af. Zoals Spohr gehoopt had, studeerde Dorette het werk gelijk in en "het lukte haar al binnen een paar weken om het lastige stuk tot haar en mijn tevredenheid te spelen". Het echtpaar ging met onder andere dit werk op reis en in de loop van 1820 en 1821 werd het een groot aantal keren uitgevoerd. In Parijs maakte het veel indruk op Cherubini. Nadat Moscheles, een bekend componist en piano-virtuoos, het werk gehoord had, gaf hij er zelf ook nog een vertolking van in Parijs met leden van het vermaarde Reicha-kwintet. Zonder zijn vrouw tekort te willen doen, moest Spohr bekennen dat dit, door de energieke aanpak van Moscheles en de bravoure die hij de muziek gaf, de mooiste uitvoering was die hij ooit van het stuk hoorde. Na mevrouw Spohr en Moscheles namen andere pianisten het kwintet op hun repertoire. Niemand minder dan Chopin vond het een charmant zij het erg lastig stuk. Na het tijdperk van de negentiende-eeuwse virtuozen raakte Spohrs muziek in vergetelheid, totdat de kwaliteiten van bijvoorbeeld opus 52 in onze tijd weer werden herkend. Meer informatie over Ludwig Spohr en zijn Kwintet in c opus 52 vindt u bij de achtergrondinformatie van de cd met kwintetten van Mozart en Spohr. |
<< Terug naar overzicht
<< vorige | volgende >>
|
Over dit programma: Op cd: het Kwintet van Spohr
Voor informatie over de concerten en gespeelde programma's, zie concertlijst >>  Printversie
van dit programma |
