W.A. Mozart (1756-1791)		Kwintet in Es KV 452 (1784) Largo-moderato Larghetto Allegretto (hobo - klarinet - fagot - hoorn - piano)
Jean Françaix (1912 - 1998)		L'Heure du Berger (1944) Les Vieux Beaux; moderato Pin-Up Girls; andante molto serioso Les petits nerveux; allegro assai (fluit - hobo - klarinet - fagot - hoorn - piano)
Camille Saint-Saëns (1835 - 1921)		Caprice sur des airs Danois et Russes opus 79 (1887) (fluit - hobo - klarinet - piano)
Joseph Jongen (1873 - 1953)		Rhapsody opus 70 (1922) (fluit - hobo - klarinet - fagot- hoorn - piano)

In het spoor van de maestro

Van je vakgenoten moet je het niet altijd hebben. Toch zou Wolfgang Amadé vergenoegd hebben opgekeken -zo ijdel was hij wel- als hij had geweten wie van hen hem ook na zijn dood in ere zouden houden!
Van Joseph Haydn is het bekend. Hij gaf al tijdens Mozarts leven hoog op van dienst kunst. Maar laten - toevallig of niet - ook de drie componisten die samen met Wolfgang Amadeus dit programma bepalen vurige Mozartadepten zijn geweest.

Camille Saint-Saëns bezat een handschrift van maestro Mozart dat hij naliet aan het museum van de stad Dieppe, waar het sindsdien zorgvuldig wordt gekoesterd. Saint-Saëns' zonnige, zeg gerust elegante schrijfwijze plaatst hem in de traditie van de 18e-eeuwse toonkunst en haar klankidealen. Zijn Caprice sur des airs danois et russes uit 1887 is overigens bedoeld als hommage aan een andere grootheid: de tsarina Maria Feodorovna -van geboorte een Deense prinses- voor wie hij tijdens een concertreis naar St. Petersburg dit gevoelvolle en bij tijden zeer virtuoze variatiewerk voor fluit, hobo, klarinet en piano heeft geschreven.

Jean Françaix bewonderde Mozart al even vurig maar zijn toonspraak is meer van de 20e eeuw. In het effect van zijn composities, een mengeling van gallische luchthartigheid en onverwacht ingekeerde momenten, lijkt hij echter verdraaid dicht in de buurt te komen van het grote idool. Flitsend, virtuoos en hier en daar een tikkeltje uitdagend geschreven is het quasi-pastorale l'Heure du Berger (1944), waarin de componist het vrouwelijke deel van la douce France (jong, rijp, oud) een bijna onbarmhartige spiegel voorhoudt.

Joseph Jongen laat het nooit zover komen. Vergeleken met beide voorgangers is hij gereserveerder. Meer cosmopoliet dan Saint-Saëns, minder flamboyant dan Françaix bewandelt hij in zijn composities de gulden middenweg, zonder echter een moment saai te worden. Zijn Rhapsody opus 70 uit 1922 is een helder voorbeeld van het vermogen tot synthese van allerlei invloeden. Daarmee komt hij dicht in de buurt van Wolfgang Amadeus die al reizend door Europa ook allerlei invloeden onderging en tranformeerde in een zeer persoonlijk handschrift. Bij Jongen heeft het klinkende werkstuk de klassieke bezetting van het blazerskwintet: fluit, hobo, klarinet, fagot en hoorn, vermeerderd met het klavier.

Dezelfde combinatie van instrumenten, inclusief de piano maar minus de fluit, verleidde Mozart tot het schrijven van een van zijn mooiste werken: het Kwintet in Es, KV 452. Zelf hield hij het voor het beste wat hij in zijn leven (tot dan toe) had geschreven, meldt hij aan vader Leopold in een brief, gedateerd 10 april 1784.
Wenen ligt aan zijn voeten, de opdrachten stromen binnen; aan leerlingen heeft hij geen gebrek. Het zijn Mozarts gouden jaren. Helaas duren ze amper drie jaren.
Voor de ontwikkeling van het genre: het concert als wedijver tussen blazers, strijkers en het klavier vormt KV 452 echter de onmisbare schakel.